Zdrowie psychiczne ma znaczenie

10 października obchodziliśmy Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego. To ważna okazja, by przypomnieć, że troska o zdrowie psychiczne jest tak samo istotna jak dbanie o zdrowie fizyczne. W tym roku obchodzimy go w szczególnym czasie, kiedy tragiczne wydarzenia w polskich szkołach oraz niepokojące informacje pojawiające się w przestrzeni publicznej budzą lęk.

Szkoła powinna być miejscem, w którym dzieci i młodzież mogą nie tylko zdobywać wiedzę, ale również czuć się bezpiecznie, budować relacje i otrzymywać wsparcie. Właśnie dlatego rozmowa o zdrowiu psychicznym i przeciwdziałaniu przemocy jest dziś szczególnie ważna.

Ostatnie tragiczne wydarzenia związane z przemocą w szkołach poruszyły całą społeczność. Pokazały również, jak szybko poczucie bezpieczeństwa może zostać zachwiane oraz jak silne emocje mogą wywoływać informacje o zagrożeniach. Niepokój odczuwają nie tylko osoby bezpośrednio dotknięte tymi wydarzeniami, lecz także uczniowie, rodzice i nauczyciele, którzy obserwują je w mediach i zastanawiają się, czy podobne sytuacje mogą wydarzyć się w ich otoczeniu.

W takich chwilach szczególnie ważne jest, aby rozmawiać ze sobą spokojnie, a każdą wiarygodną informację o możliwym zagrożeniu należy traktować poważnie i przekazywać odpowiednim osobom dorosłym lub służbom. Nie chodzi o wzbudzanie podejrzliwości wobec innych, ale o odpowiedzialność  i troskę o wspólne bezpieczeństwo.

Za zachowaniem ucznia mogą kryć się emocje, których nie potrafi on jeszcze nazwać ani wyrazić w konstruktywny sposób. Samotność, odrzucenie, poczucie krzywdy, narastająca frustracja czy trudności w relacjach mogą sprawiać, że młody człowiek potrzebuje szczególnej uwagi i pomocy.

Nie oznacza to, że trudności emocjonalne prowadzą do przemocy. Zdecydowana większość osób doświadczających kryzysu nie krzywdzi innych. Nie wolno również utożsamiać problemów ze zdrowiem psychicznym z niebezpieczeństwem. Warto jednak pamiętać, że cierpienie, które pozostaje niezauważone, może pogłębiać się, jeśli zabraknie odpowiedniego wsparcia.

Reagowanie nie jest donoszeniem.

Jeśli uczeń mówi o zamiarze skrzywdzenia siebie lub innych, kieruje groźby albo przekazuje informacje o planowanym ataku, należy niezwłocznie poinformować zaufanego dorosłego. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia trzeba wezwać odpowiednie służby. Nie należy obiecywać zachowania takich informacji w tajemnicy.

Co możemy zrobić jako społeczność szkolna?

Budowanie bezpiecznej szkoły nie opiera się wyłącznie na procedurach. Potrzebne są zarówno jasne zasady reagowania na zagrożenia, jak i codzienne działania wzmacniające relacje między ludźmi.

Każdy z nas może mieć w tym swój udział:

Uczniowie - mogą reagować na krzywdzenie, nie rozpowszechniać gróźb i niepokojących treści, szanować granice innych oraz szukać pomocy, gdy coś ich niepokoi.

Rodzice i opiekunowie - mogą rozmawiać z dziećmi o ich emocjach, uważnie słuchać ich obaw i interesować się tym, co dzieje się w ich życiu, również, a nawet szczególnie w Internecie.

Nauczyciele i pracownicy szkoły - mogą dostrzegać sygnały trudności, reagować na przemoc i wykluczenie oraz wspierać uczniów w szukaniu odpowiedniej pomocy.

Cała społeczność szkolna - może współtworzyć środowisko oparte na szacunku, odpowiedzialności i przekonaniu, że proszenie o pomoc jest oznaką troski o siebie, a nie słabości.

Nie jesteśmy w stanie przewidzieć każdej trudnej sytuacji. Możemy jednak wzmacniać relacje, jasno reagować na zagrożenia i tworzyć przestrzeń, w której problemy nie muszą pozostawać ukryte.

Nie bójmy się prosić o pomoc

Jeśli potrzebujesz rozmowy, pamiętaj, że możesz zwrócić się do zaufanego dorosłego, wychowawcy, psychologa lub pedagoga szkolnego.

Dzieci i młodzież mogą również skorzystać z bezpłatnych telefonów wsparcia:

• 116 111 - telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
• 800 12 12 12 - Dziecięcy Telefon Zaufania Rzecznika Praw Dziecka.
• 112 - numer alarmowy w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia.

Nie trzeba czekać, aż problem stanie się bardzo poważny, by poprosić o pomoc.

Zdrowie psychiczne to wspólna odpowiedzialność

Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego przypomina nam, że każdy człowiek ma prawo do  bezpieczeństwa i wsparcia. W obliczu ostatnich wydarzeń szczególnie potrzebujemy uważności na drugiego człowieka, odpowiedzialności za własne słowa i działania oraz gotowości do reagowania, gdy ktoś doświadcza krzywdy lub przeżywa kryzys.

Nie wystarczy mówić o bezpieczeństwie tylko wtedy, gdy wydarzy się tragedia. Budujemy je każdego dnia - przez sposób, w jaki rozmawiamy, traktujemy innych, rozwiązujemy konflikty i reagujemy na niepokojące sygnały, bo troska o zdrowie psychiczne to nie tylko rozmowa o emocjach. To również codzienna praca na rzecz szkoły, w której każdy może czuć się zauważony, szanowany i bezpieczny.