Uzależnienia to nie tylko problem zachowania - to często sygnał cierpienia.

Kiedy myślimy o uzależnieniach wśród dzieci i młodzieży, często skupiamy się przede wszystkim na zachowaniu. Widzimy nadmierne korzystanie z telefonu, gier komputerowych, mediów społecznościowych, sięganie po papierosy, alkohol czy inne substancje. Naturalnie pojawia się wtedy pytanie: „Dlaczego on to robi?”.

Tymczasem znacznie ważniejsze może być inne pytanie:
„Co on przeżywa?”

Uzależnienie bardzo często nie pojawia się „bez powodu”. Bywa sposobem radzenia sobie z napięciem, stresem, samotnością, trudnymi emocjami czy przeciążeniem psychicznym. Dla młodego człowieka telefon, gry, używki lub inne zachowania mogą stać się chwilową ucieczką od tego, co trudne.

Warto pamiętać, że cierpienie dziecka lub nastolatka nie zawsze musi wynikać z dramatycznych wydarzeń. Czasem źródłem problemu jest długotrwałe napięcie, które narasta stopniowo:

• presja szkolna,
• trudności w relacjach rówieśniczych,
• lęk przed oceną,
• niska samoocena,
• poczucie osamotnienia,
• brak odpoczynku,
• nadmiar bodźców i ciągłe porównywanie się z innymi.

Młody człowiek często nie potrafi jeszcze dobrze rozpoznawać i regulować swoich emocji. Nie zawsze umie powiedzieć: „jest mi ciężko”, „czuję się niewystarczający”, „jestem przebodźcowany” albo „nie radzę sobie”. Zamiast tego szuka sposobu, który choć na chwilę przyniesie ulgę lub odwróci uwagę od napięcia.

Dlatego same zakazy, kontrola czy kary bardzo często okazują się niewystarczające. Oczywiście granice i bezpieczeństwo są ważne, jednak prawdziwa pomoc zaczyna się od uważności i rozmowy.

Czasem najważniejsze nie jest pytanie:
„Jak szybko wyeliminować dane zachowanie?”,
ale:
„Czego temu dziecku brakuje?”
„Z czym ono próbuje sobie poradzić?”

Za trudnym zachowaniem bardzo często stoi jakaś niezaspokojona potrzeba lub emocjonalna trudność.

Ogromne znaczenie ma budowanie relacji, w której młody człowiek czuje się wysłuchany, zauważony i traktowany poważnie. Wsparciem może być spokojna rozmowa, zainteresowanie codziennością dziecka, wspólne spędzanie czasu, nauka odpoczynku i regulacji emocji, a w razie potrzeby także pomoc specjalisty.

Uzależnienie nie definiuje człowieka. Często jest sygnałem, że ktoś od dłuższego czasu niesie w sobie napięcie, z którym nie potrafi sobie poradzić sam. Dlatego zamiast skupiać się wyłącznie na objawie, warto spróbować dostrzec również to, co kryje się pod nim.

Dziecko nie musi przeżywać wszystkiego samotnie. Jeśli zauważają Państwo niepokojące zmiany w zachowaniu dziecka lub nastolatka, warto pamiętać, że proszenie o pomoc jest oznaką troski, a nie porażki. Wczesne wsparcie i rozmowa mogą mieć ogromne znaczenie. W sytuacjach trudnych zachęcamy do kontaktu ze specjalistami  - psychologiem szkolnym, pedagogiem lub poradnią psychologiczno-pedagogiczną.